Topic: ÖFKENÝN TEDAVÝSÝ
Timeline: 2013-02-27 16:15:36
ÖFKENÝN TEDAVÝSÝ
Islamic Rulings - Living Shariah Verdicts
Islamic Questions & Answers
Ýnsan sinirlerini nasýl kontrol edebilir? Ben çok sýkýlýyorum, kýzdýðýmda bulunduðum yeri terk ediyorum, bazý zikirler yaptým (la havle vela kuvvete illa billah) ancak fayda vermedi. Çözüm nedir?
Bütün övgüler Allah'adýr.
Kýzgýnlýk þeytan kötülüklerinden bir kötülüktür. Bunun sonucu kötülükler ve musibetler meydana geliyor akýbetini ancak Allah bilir. Bu nedenle þeraitte bu yerilen mahlûk için geniþ yer verilmiþtir. Nebevi Sünnette ise bu hastalýktan kurtulmak ve etkisini azaltmak için tedaviler sunulmuþtur. Bunlardan:
1- Þeytandan Allah'a sýðýnmak:
Süleyman bin Sarad'dan: Peygamberimiz s ile birlikte oturuyordum. Ýki adam biri birine sövüyorlardý. Birinin yüzü kýpkýrmýzý olmuþ ve boynu þiþmiþti. Peygamber(s.a.v.) þöyle buyurdu: Ben bir söz biliyorum eðer onu söylerse bu halinden kurtulur. Eðer þunu derse: Þeytandan Allah'a sýðýnýrým, o halinden kurtulur." Buhari rivayet etti. el-Feth 337/6 ve Muslim 2610.Peygamber(s.a.v.) buyurdu: Eðer adamýn biri kýzar ve Euzu billah'ý okursa kýzgýnlýðý sakinleþir. Sahihul-Camius-Saðir sayý 695.
2- Susmak: Peygamber s buyurdu: "Ýçinizden biri kýzdýðýnda sussun." Ýmam Ahmed Müsnedinde 1/329, Sahihul-Cami, 693 – 4027
Kýzgýn kiþi dengesini ve þuurunu kaybeder, bazý sözler söyler belki küfrü, laneti evini yýkacak boþanmayý veya baþkalarýnýn düþmanlýðýný çekecek sövgü ve sinkafý içermektedir. Allah'a sýðýnýrýz. Susmak bunu telafi eden tek çözümdür.
3- Sakin olmak: Peygamber s buyurdu:"Ýçinizden biri kýzdýðý vakit ayakta ise otursun. Kýzmasý gidince de uzansýn"
Bu hadisi rivayet eden Ebu Zerr(r.a.)dir. Bunun için bir kýssa baþýndan geçti: Kendi havuzuna su veriyordu ve bir grup insan geldi ve dedi: Baþýndan birkaç teli almak için Ebu Zerre kim su verecek?
Adam ben yaparým dedi. Havuzuna su vermeye baþladý. Onu kýrdý veya parçaladý. Oysa Ebu Zerr'in beklediði durum adamýn deveyi sulamada yardýmcý olmasý idi. Ancak adam kötülük yaptý ve havuzun yýkýlmasýna sebeb oldu.
Ebu Zerr ayakta idi, oturdu sonra uzandý. Ona denildi ki: Ey Ebu Zerr, neden oturdun sonra uzandýn? Açýkladý: Peygamber s þöyle buyurdu.. Hadisi kýssayla birlikte Ahmed Müsnedinde 5/152 zikretti. Sahihul-Cami sayý 694'e bakýn.
Baþka bir rivayette Ebu Zerr havuz dolduruyordu adamýn biri onu kýzdýrdýðýnda hemen oturdu..Feydul-Kadir, el-Munavi, 1/408.
Bu Nebevi yönlendirmenin faydalarýndan biri de kýzmadan dolayý abuk sabuk tasarruflardan alýkoymaktýr. Çünkü o belki dövebilir, eziyet edebilir bilakis öldürebilir.
Az sonra belirtileceði gibi malý itlaf edebilir. Bu nedenle eðer oturursa heyecaný ve kýzgýnlýðýný uzaklaþtýrabilir. Eðer uzanýrsa da taþkýn hareketlerden ve eziyet veren eylemlerden daha da uzaklaþmýþ olur. Allame el-Hattabi Ebu Davud Þerhinde þunu belirtir: "Ayakta olan kimse hareket etmeye ve zulmetmeye hazýrdýr. Oturan ise bu anlamýn dýþýnda olandýr. Uzanan kimse ise bu ikisinden de uzaktýr. Peygamber s oturmakla ve uzanmakla emretmesinin sebebi ayakta ve otururken sonradan piþman olacaðý bir iþ yapmasýný engellemekti. Her þeyi en iyi bilen Allah'týr. Sünenu Ebu Davud ve Mealimus-Sunen 5/141.
4- Allah Peygamberinin vasiyetini korumak: Ebu Hureyre(r.a.)dan adamýn biri Peygamber s bana kýzmamam hususunda tavsiyede bulundu ve bunu birkaç defa tekrarladý, kýzma dedi, diye rivayet etti. Fethul-Bari, 10/456 Buhari rivayet etti.
Baþka bir rivayette adamýn biri dedi: Kuþkusuz kýzmak bütün kötülükleri bir araya toplar, Peygamberimizin s sözü üzerinde düþündüm. Ahmed Müsnedinde 5/373
5- Kýzma sana cennet var, sahih hadistir: Sahihul-Cami, 7374 Ýbn-i Hacer ise Tabarani'ye atýfta bulundu. El-Feth'in 4/465 bak.
Kýzma sebeplerinden sakýnan, onu baský altýna ve reddetmeye gayret gösteren muttakiler için Allah'ýn hazýrladýklarýný bir düþün. Kýzgýnlýk ateþini söndürmeye ne büyük yardýmý olduðunu gör. Bu konuda büyük bir mükâfatýn olduðunu Peygamberin þu hadisinde: Kim öfkesini yenerse, istediði halde bunu kontrol ederse Allah kalbini kýyamet günü rýzayla doldurur. Tabarani, 12/453'te, Sahihul-Cami, 176'da rivayet etti.
Baþka büyük bir mükâfat da Peygamberin s þu hadisinde: "Yapmaya gücü yettiði halde yapmayýp öfkesini yenen kimseyi kýyamet gününde yaratýlanlarýn baþlarýnda onu Allah çaðýrýr ve istediði kadar huriler seçmesini ister." Ebu Davud 4777'de, baþkalarý ise Sahihul-Cami 6518'de rivayet etti.
6- Kendine hâkim olan kimsenin ileri sýfatý ve yüce makamý olduðunu bilmek.
Allah Peygamberi s buyurdu: Güreþte galip gelen kimse deðildir oysa galip gelen kýzdýðý halde kendine hâkim olan kimsedir." Ahmed, 2/236'da rivayet etti.
Kiþi infial oldukça, kýzmasý arttýkça öfkesine hâkim olursa mertebesi daha da yücelir. Peygamber s buyurdu: "Ýyi bir güreþçi rakibini yenen deðil de çok kýzdýðýnda yüzü kýpkýrmýzý kesilir, kýllarý diken diken olduðunda kýzgýnlýðýna galip gelen kimsedir." Ýmam Ahmed 5/367'de rivayet etti, Sahihul-Cami, 3859 da hasen olduðunu belirtti.
Peygamberimiz s bu durumu açýklamak için sahabe önünde cereyan eden bir olayý fýrsat biliyor ve Enes'ten Peygamber s biri biriyle güreþenlerin yanýndan geçiyordu. Sordu: Bu nedir? Dediler ki: Falan güreþçidir, kiminle güreþirse onu yeniyor. Size bundan daha güçlü birini haber vereyim mi? dedi. Bir adam bir adama zulmetti ve öfkesini gizledi. Kýzgýnlýðýný ve þeytanýný yendi. Arkadaþýnýn þeytanýný da yendi." el-Bezzar rivayet etti ve Ýbn-i Hacer isnadýnýn hasen olduðunu belirtti. el-Feth, 1/519
7- Kýzgýnlýk konusunda Peygamberin(s.a.v.) emrini yerine getirmek:
Bu sýfat onun s ahlakýndandýr, bizim örneðimiz ve kudvemiz odur s birçok hadislerinde apaçýktýr. Onlardan en belirgini: Enes(r.a.) dedi: Allah Peygamberi ile birlikte yürüyordum. Üzerinde Necran'ýn sert süslü bir hýrkasý vardý. Bedevi bir yetiþti ve hýrkasýný þiddetle çekti. Peygamberin omuzu ile boynu arasýna baktým. Hýrkanýn kenarlarýnýn izleri çýkmýþtý. Sonra þunu dedi: Ey Muhammed, yanýnda bulunan Allah'ýn malýndan bana verilmesini emret. Peygamber s ona döndü ve gülümsedi, bir miktar verilmesini emretti." Müttefequn aleyh, Fethul-Bari, 10/375.. Peygamberi örnek almamýz konusundan biri de kýzgýnlýðýmýzý Allah'ýn maharimi çiðnendiðinde Allah için kýlmamýzdýr. Ýþte övülen kýzma budur. Ýnsanlarý uzun kýraati ile namazdan nefret ettiren bir imamý haber verdiklerinde Peygamber(s.a.v.) kýzmýþtý. Aiþe'nin evinde ruh sahibi resimli bir örtü gördüðünde de kýzmýþtý. Mahzumlu hýrsýzlýk yapan bir kadýn hakkýnda Esleme'nin kendisiyle konuþmasýna kýzmýþtý. Demiþti: Allah'ýn hadlerinden bir had hakkýnda þefaat mi istiyorsun? Nefret ettiði durumlar ve baþka haller sorulunca da kýzmýþtý. Peygamberin kýzmasý Allah içindi ve Allah hakký içindi.
8- Kýzmayý geri döndürmeyi bilmek muttakilerin alametleridir:
Allah'ýn Kitabý'nda övdüðü, Allah Peygamberinin s sena ettiði iþte bu kimselerdir. Geniþliði gökler ve yerler kadar olan cenneti onlara hazýrlamýþtýr, onlarýn sýfatlarýndan: "Darlýkta ve bollukta infak ederler, öfkelerini gizlerler, insanlarý affederler, ihsanda bulunanlarý Allah sever." Ýþte Allah'ýn onlarýn güzel ahlaklarýný, hasen sýfatlarýný ve eylemlerini zikretmektedir. Ýnsanlar onlara kavuþmak için yarýþýrlar. Ahlaklarýndan biri de: "Kýzdýklarý zaman da onlar baðýþlarlar."
9- Hatýrlatýldýðýnda hatýrlamak:
Kýzmak insan karakterinde var olan bir durumdur, insanlar burada farklýlýk arz eder. Belki kiþiyi kýzdýrmak zor olabilir. Ancak sadýklar kýzdýklarýnda Allah kendilerine hatýrlatýldýðýnda Allah'ý zikrederler ve O'nun hadlerinde dururlar. Ýþte onlarýn örnekleri.
Ýbn-i Abbas(r.a.), Ömer (r.a.) dan adamýn biri izin istedi ve izin verdi. Ona þunu dedi: Ey Hattab'ýn oðlu, bize çok vermiyorsun, aramýzda adaletle hükmetmiyorsun. Ömer(r.a.) kýzdý ve öyle ki ona kötülük yapmayý düþündü. Ömer'in oturduðu adamlardan el-Hur bin Kays dedi: Ey Emirul-Mu'minin, Allah celle ve ala Peygamberine s þöyle buyurdu: "Affý al, örfü emret ve cahillerden yüz çevir." Bu cahillerden biridir. Vallahi, okunan ayeti Ömer geçmedi, Allah'ýn Kitabýnda durdu. Buhari rivayet etti, Feth, 1/465. Rezil olmaktan Allah'a sýðýnýrýz.
10- Kýzmanýn kötülüklerini bilmek:
Bu çoktur. Genel olarak kendine ve baþkalarýna zarar vermektir. Dil sövmeye, fuhuþ kelimeler söylemeye baþlar. El hesapsýz dövmeye baþlar. Belki durum öldürmeye kadar götürür. Ýþte ibret dolu bir kýssa: Aklama bin Vail babasýnýn kendisine þunu anlattýðýný söyledi: Ben Peygamber s ile oturuyordum. Bir adam beraberinde bir ipe baðlamýþ bir adamla geldi ve: ey Allah'ýn Peygamberi bu kardeþimi öldürdü, dedi. Peygamber s ona onu öldürdün mü? diye sordu. Evet, onu öldürdüm, dedi. Onu nasýl öldürdün? diye sordu. Anlattý: ben ve o bir aðaca yapraklarýný düþürmek için aðaca vuruyorduk. Bana sövdü ve beni kýzdýrdý, ben de balta ile boynuna vurdum. Onu öldürdüm..kýssanýn sonuna kadar..Muslim sahihinde 1307 hadiste rivayet etti. Abdulbaki tertibi.
Belki bundan azý kýrma ve yaralama da olabilir. Eðer kýzdýran adam kaçarsa kýzan adam kendine yönelir belki elbisesini parçalar, yüzüne vurur. Belki de baygýn düþer, kriz geçirir. Kap kaçaklarý kýrar ve eþyalarý kýrar.
Kýzma sonucunda meydana gelen en büyük durumlardan, sosyal çýðlýklara sebep olan, aile baðlarýný koparan, paramparça eden biri de: boþanmadýr. Kadýnlarýný boþayanlarýn ne zaman ve nasýl boþadýðýný sorduðumda çoklarý kýzgýnlýk anýnda diye cevap vermiþlerdir.
Boþanma sonucu çocuklar kaybolmakta, piþmanlýk ve umutsuzluk, acý bir yaþam hepsi kýzma sebebiyledir. Eðer onlar Allah'ý hatýrlamýþ olsalardý, kendilerine gelselerdi, öfkelerini yenselerdi, olanlara sebep olan þeytandan Allah'a sýðýnsalardý bu son belki olmayacaktý. Ancak þeraite karþý gelmek ancak hüsranla bitmektedir.
11- Kýzgýnlýk anýnda kýzanýn kendisini düþünmesi:
Eðer mümkün olsa da kýzan kimsenin kýzma anýný bir aynada gösterilebilinse kendisinden ve o manzaradan nefret eder. Eðer renginin deðiþtiðini, vücudunun titrediðini, þeklinin deðiþtiðini, yüzünün kýzardýðýný, gözlerinin büyüdüðünü, hareketlerinin anormalleþtiðini, deliler gibi hareket ettiðini bir görse kendinden utanýrdý, þeklinden tiksinirdi. Batini çirkinlik zahiri çirkinlikten daha büyük olduðu bilinen bir durumdur. Bir kiþinin bu durumundan þeytan ne kadar da sevinir! Rezillikten ve þeytandan Allah'a sýðýnýrýz.
Dua:
Kötü ahlaktan, afetlerden, kötülüklerden mü'min kiþiyi kurtarmasý için Rabbine yalvarmasý daima müslümanýn silahtýr. Kýzma sebebiyle küfrün ve zulmün uçurumuna düþmekten Allah'a sýðýnmalýdýr. Çünkü üç kurtarýcýdan biridir: rýza ve kýzgýnlýk anýnda adaletli olmak. Sahihul-Cami, 3039. Peygamberin s dualarýndan biri de: "Allah'ým! Gabya olan ilminle, yaratýklarýna olan kudretinle yaþamam benim için hayýrlý diye bildiðin ile beni ihya et, ölmem benim için hayýrlý diye bildiðin ile beni vefat ettir. Görünen ve görünmeyen hakkýnda Sen'in korkundan Sen'den istiyorum. Kýzgýnlýk ve hoþnutluk hakkýnda ihlâslý sözü Sen'den istiyorum. Fakirlik ve zenginlik hakkýnda bir amacý Sen'den istiyorum. Bitmeyen nimetlerinden, kesintisiz bir göz aydýnlýðýndan istiyorum. Hükümden sonra razý olmayý istiyorum. Ölümden sonra cennete yaþamanýn reddini Senden istiyorum. Sana bakmanýn tadýný, Sen'in ile buluþmanýn arzusunu zarar veren bir zarar, saptýran bir fitne olmaksýzýn Sen'den istiyorum. Allah'ým, Ýmanýn süsüyle süsle bizi, hidayet bulan rehberlerden kýl bizi.
Bütün övgüler âlemlerin Rabbi Allah'adýr.
Þeyh Muhammed Salih el-Muneccid
**{Legacy activities, comments etc counter: 1665; topic series: 2; forum: MediaTurkish; language: turkish; associated: 2- /*}